Alle Geschiedenis Ooit – Grote Namen

00:06 Dit is Grote Namen, een podcast van alle geschiedenis ooit... waarin Nienke de Jong, Tom Amoes en ik, Arko Gnocchi... op zoek gaan naar het echte verhaal... achter de grootste namen uit de geschiedenis. Van koningen tot schurken... en van wereldleiders tot vrijheidsstrijders. Hoe werden zij de grootste van de wereld? En is dat eigenlijk wel terecht? 00:37 En deze zomer gaan we het hebben over dubieuze namen. Beroemde mensen uit de geschiedenis die nogal wat op hun kerfstok hebben. Oplichters, vreemdgangers, mensen met donkerbruine politieke voorkeuren. Deze zes weken komen ze allemaal voorbij. Met in deze aflevering... Bloody Mary. 00:56 Ja, Mary Tudor. Ze werd opzijgeschoven door haar vader Henry VIII, maar kwam alsnog op de troon terecht. En om haar heerschappij en haar katholieke geloof te verdedigen, vocht ze tegen complotten en politieke intriges. Maar vandaag de dag wordt ze niet herinnerd als een politieke overlever, maar dus als Bloody Mary vanwege haar medogeloze executies van bijna 300 protestanten. 01:19 We vroegen op Instagram naar jullie kennis over haar. Wat werd genoemd? De eerste koningin van Engeland. Protestantenvervolging. De vrouw van Philips II. En het ging redelijk veel over een cocktail. Maar daarbij waren de meningen verdeeld. Of dat nou een lekkere cocktail was, die Bloody Mary, of niet. Wel een lekkere cocktail. 01:37 Ik zou er nu zo twee op kunnen. Makkelijk. Misschien meer dan twee. 01:42 Nou ja, aan mij de eer om te vertellen hoe dat leven van de echte Bloody Mary, niet de cocktail, maar de vrouw, nou eigenlijk begon. Dat begon in 1516 en zij wordt geboren als dochter van Hendrik de Achtste van Engeland en zijn eerste vrouw, Catharina van Aragon. Hoe zal het ook alweer? Hendrik de Achtste, ook al een grote naam geweest, had natuurlijk zes vrouwen. En we kunnen natuurlijk, ik denk dat jullie het optelrijmpje nog wel weten... 02:06 The Forced Beheaded died, The Forced Beheaded survived. 02:09 Ja, dat waren de zes vrouwen van Henry VIII... en hoe ze aan hun einde kwamen of uit het leven van Henry gingen eigenlijk. En zij is dus van The Forced Catherine van Aragon. Zij wordt katholiek gedoopt omdat haar moeder dat is... en haar vader op dit moment ook nog... En zij staat bekend als een heel slim kind. Want dat komt eigenlijk door haar moeder. Haar moeder was natuurlijk eigenlijk een self-made women power vrouw van die tijd. Ja, vind ik eigenlijk wel. Ze is zelf koningin geweest. 02:39 Haar zus is ook koningin. Het zijn wel vrouwen die de leiding pakken. En het is de tijd van de renaissance. En dus wordt Mary ook echt verlicht opgevoed. Ze leert heel veel Latijn bijvoorbeeld. Ze leert Spaans, Frans, Grieks. 02:53 Ze wordt echt opgevoed als een meid die op haar toekomst is voorbereid. Dit is natuurlijk wel de tijd waarin kinderen heel snel worden uitgehuwelijkd om land zeker te stellen of je land te vergroten. En Mary wordt ook al jong uitgehuwelijkd aan een edelman. Als ze twee is, wordt ze al gekoppeld aan Francis, de zoon van de koning Frans I van Frankrijk. 03:16 Die kennen we. Maar een paar jaar later veranderen de ouders van Mary van Gedachten en wordt ze gekoppeld aan haar neef. En dat is Karel V, de keizer van het Heilige Rooms Rijk. En die is dan al 22. En zij is dus echt nog maar een kind. Nou, die huwelijken gaan allebei niet door. Want haar leven wordt op een gegeven moment heel ingewikkeld. 03:37 Er is nog een gespannen situatie aan het hof. Daar wordt Mary zelf nogal depressief van. Haar moeder heeft minstens zes miskramen. En het lukt haar maar niet, Catherine van Aragon... om een mannelijke opvolger te baren voor de Engelse troon. En dat is natuurlijk een probleem, want Henry de VIII... Houdt van vrouwen, maar houdt vooral van nageslacht. En dan het liefst mannelijk nageslacht. Je zit zo desperate te wachten op een zoon. En dat lukt Catherine van Aragon niet. Op een gegeven moment komt Henry dan Anna Boleyn tegen. Hij wordt crazy in love met haar. 04:08 En hij denkt, ik wil met haar verder. En zij gaat mij heus wel een zoon schenken. Nou, van de katholieke kerk mag je nog niet scheiden. Dus zegt Henry VIII, dit verhaal is bekend natuurlijk. Dan sticht ik wel mijn eigen kerk. Want dan ben ik niet meer afhankelijk van de paus. Dus hij richt de Anclinaanse kerk op, scheidt van Catharina van Aragon en trouwt met Anna Boleyn. 04:30 Dit is dus het moment waarop Mary een beetje in onmin raakt. Want alle ogen zijn nu gericht op Anna Boleyn en niet op Mary. 04:39 Maar ook Anna Boleyn geeft Henry VIII geen mannelijke erfgenaam. En daarom laat hij haar in 1536 executeren. 04:48 Dan ziet dus Henry ook van oké het is nu bij twee vrouwen niet gelukt. Ik heb in principe een dochter. Misschien moet ik haar toch weer een beetje in ere herstellen. En dat doet hij dan ook weer. Hij herkent haar weer als kind. Maar dat gebeurt pas nadat zij een document heeft ondertekend. Waarin ze zegt ja inderdaad papi jij bent de hoofd van de Anglikaanse kerk. Jij bent de leider van dit volk. Maar niet dat het heel erg gezellig wordt. Ze komt alweer terug in het Hof. Maar haar vader wordt ondertussen steeds achterdochtiger. En iedereen die hem niet bevalt, laat hij executeren. 05:18 Zoals Thomas Cromwell. En de peetant van Mary, Margaret Paul. Wat er ondertussen gebeurt, is... Catherine en Henry VIII zijn dus gescheiden van elkaar. Maar wat hij daar ook nog bij doet, is dat hij ook nog Catherine weghoudt bij Mary. Dat is de straf eigenlijk. Niet alleen de scheiding, maar ook. Hij denkt, hoe kan ik haar het hardste raken door haar eigen dochter bij haar weg te houden? Catherine en Mary zullen elkaar dus ook nooit meer zien. Er is natuurlijk wel in het huwelijk van Henry en Anna Boleyn... is natuurlijk wel een kind geboren. Het was wel geen mannelijke opvolger, maar het was wel een vrouw. 05:50 En dat is Elisabeth I. En... 05:54 Mary en Elisabeth zijn dus eigenlijk dol op elkaar. Ook al zijn ze ook een soort van elkaars concurrentes. 06:00 En dat geldt ook voor haar halfbroertje Edward... wat wordt geboren uit het derde huwelijk van haar vader... met Jane Seymour. Dus eindelijk de rechtmatige opvolger... de mannelijke troonopvolger... Ook daar is Mary gewoon hartstikke dik mee. Maar ze mag al die tijd haar moeder niet zien. Zelfs als die moeder ziek wordt en ze vraagt van mag ik haar nog één kon ontmoeten? Mag dat niet. In 1536 overlijdt Catharine van Aragorn en Mary is echt ontroostbaar. Ik zei al, na het vermoorden van Anne Boleyn... trouwt dus Henry VIII met Jane Seymour, zijn derde vrouw. 06:36 Die geeft hem een zoon, Edward VI. En dat maakt dus het punt dat Mary eigenlijk... helemaal niet meer interessant is voor de vader. Want de mannelijke erfgenaam is er. Ze is geen prinses meer. Ze is dus ook niet meer zo gewild op de huwelijksmarkt. En Henry wil haar eigenlijk ook niet uithuwelijken... omdat zij altijd katholiek is gebleven. Als een soort van geste aan haar moeder. En hij denkt ook, ja... Als hij nou trouwt met een Habsburger... dan vergroot ik daar alleen maar het katholieke machtsblok. Als ze trouwt met een Franse katholiek... dan vergroot ik alleen maar daar het machtsblok. 07:05 Het is wel goed om te zeggen dat de katholieken zien haar... als eigenlijk zijn enige rechtmatige erfgenaam. Precies. Dus zodra zij ergens anders aan een ander voorste huisgeling... dan zitten zij van... oh, maar wij hebben nog wel iemand voor de Engelse troon. 07:15 En dan ben je zomaar je Engelse troon kwijt. Inderdaad. Nou... Hendrik VIII overlijdt in 1547 en hij wordt opgevolgd door zijn zoon Edward, die dan op dat moment negen jaar is. 07:31 En op Podimo hebben wij prachtige, heerlijke deep dive rabbit hole afleveringen. Over heel veel onderwerpen, maar deze week over 40 jaar Graceland. En dan is het niet over het landgoed van Elvis Presley, zoals ik dacht. Maar Nienke, jij vertelt over hoe het album van Paul Simon, het iconische album van Paul Simon, 40 jaar geleden tot stand is gekomen. Je vertelt daarin heel erg... To the point over hoe apartheid tot stand is gekomen en daar een rol heeft gespeeld in het maakproces. 08:03 En over allemaal lekkere feitjes over de New Yorkse pop en rock scene in de jaren 50, 60, 70, 80. En jouw liefde voor het onderwerp spatte er vanaf. Ik heb heerlijk zitten luisteren, ook al ging het niet over Elvis Presley. 08:20 Dankjewel. Heerlijke aflevering. En heb je nou nog geen Podomo en wil je dat wel? Dan kan je naar de link in de show notes gaan. Of naar podomo.nl slash alle gezien is ooit. En dan luister je 30 dagen gratis. Dus dan kan je het verhaal over Graceland horen. Maar ook alle andere afleveringen die we hebben gemaakt. 08:37 En dat is toch ideaal voor de zomervakantie? 08:39 Heerlijk. 08:39 Je hebt wat extra tijd. Je zit veel in de auto. Pak die 30 dagen gratis Podomo. En ik beloof je, daarna wil je er nooit meer van af. MUZIEK 08:49 De koning is dood, lang leven de koning. Henry VIII is dus overleden in 1547... maar niet voordat hij drie jaar eerder de Act of Succession heeft aan laten nemen. En dat wordt een belangrijk document de komende tijd. Hendrik had natuurlijk geen hele duidelijke lijn van troonopvolging... en iedereen had daar zijn eigen mening over. Dat was een beetje rommelig gegaan natuurlijk in zijn persoonlijk leven... Veel bonus kinderen. Maar hij laat ons opschrijven. Eerst is Edward aan de beurt. 09:19 Dat wordt Edward de zesde. En daarna, daar maken we ons geen zorgen over... komen al zijn zoons. Waar hij echt heel veel van gaat krijgen. Mocht dat nou niet gebeuren... dan gaat de troon over op Mary... en daarna op Elizabeth... 09:39 Niemand anders maakt aanspraak op deze troon. Dus vooral jij niet Mary Queen of Scots in Schotland. Dat is eigenlijk waar dit hele verhaal om gaat. Niet die meid uit Schotland die nu in Frankrijk zit. 09:51 Waar wij eerder een grote naam over hebben gemaakt. 09:54 Niet deze Mary. Dus daar gaat dat hele document over. Maar het wordt eigenlijk veel belangrijker natuurlijk in Engeland zelf... Dus we gaan weer verder. 1547, Hendrik de Achtste is dood. En de negenjarige Edward komt op de troon. 10:12 En hij regeert dan natuurlijk niet zelf, want hij is rege. Dus hij heeft een reeks regenten. Eerst de Seymours, dus familie van zijn moeder. En daarna de hertog van Northumberland. En die wordt dan het belangrijkst. Heel streng protestants man, maar ook Edward zelf. Zelfs al is hij puber, hij regeert een paar jaar en wordt hij wat ouder. Maar zelfs als 12, 13-jarige is hij al heel vroon protestantst. Want zijn vader, dat hele protestantisme was voor hem een excuus om te gaan scheiden. 10:45 Maar dat doorvoelde hij niet helemaal. Hij hield zich nog aan de katholieke mas, mis eigenlijk, in het Latijn. Hij vond alles van de katholieke kerk nog wel mooi. Hij wilde alleen hemzelf daarbovenop hebben en niet de paus. 10:58 Henry was een beetje een schummelchristen, zoals ik dat altijd noem. En Edward was een echt opwekkingsjongetje, zeg maar. 11:05 Ja, maar die is dus opgevoed als protestant. Hij is dus de eerste generatie natuurlijk die dat heeft. En hij doorvoelt dat, hij doorleeft dat volledig. En hij schaft dus de Latijnse mis af in Engeland. Het celipaat voor priesters wordt beëindigd. En het protestantisme wordt steeds meer afgedwongen in de samenleving onder hem. En dus wordt dat steeds radicaler eigenlijk, dat protestantisme. Maar in 1553 wordt de dan 15-jarige koning ziek van tuberculose. 11:36 En op zijn sterfbed stelt hij een nieuw testament op... met niet de katholieke Mary... Als erfgenaam. Maar zijn achterlicht. De lady Jane Grey. Een achterkleindochter. Van Hendrik de zevende. De vader van Hendrik de achtste. 11:54 Die stond niet op de lijst van zijn vader. 11:55 Die stond zeker niet op de lijst van zijn vader. Maar dit is dus belangrijk voor Edward. Mary is nog steeds katholiek. Dus hij wil koste wat kost voorkomen. Dat zij op die troon komt. En dit is ook waarschijnlijk wel dat hij op zijn sterfbed ligt. En dus die hertog van Northumberland naast hem staat van... Pst, pst, goeie haar op de troon. Want wat hij gedaan heeft is... Terwijl de koning op zijn sterfbed ligt... Jane Grey laat haar trouwen met zijn zoon. 12:20 Ah... 12:22 Ah, slimme man. 12:23 Daar komt de monkey uit of the sleep. 12:25 Daar komt de monkey uit of the sleep. Ja, Guilford Dudley heet die jongen. En die trouwt dus met Jane. En dit is natuurlijk ook een manier voor die hertog van Northumberland. Hij is ook heel erg protestant. Hij heeft ook wel door, als Mary weer terug aan de macht komt, dan mag ik mijn spullen pakken en dan ben ik hier weg. Dus ook voor hem is het een soort play om aan de macht te blijven. 12:44 Weer een Dudley trouwens. Mary Queen of Cotton trouwens ook een Dudley. 12:50 Het is allemaal drie families die dit heel erg inteelt. Dus die hertog van de Tumberland maakt zichzelf vast aan de koninklijke familie. En Edward sterft. En Jane Grey wordt dan ontboden aan het hof. Naar de Privy Council. Dus de ministerraad, zeg maar. En zij komt daar binnen. En zij knielen allemaal voor haar. En roepen haar uit tot de koningin. En zij... 13:13 wil dit niet. Maar... Mary staat op de lijst volgens mij. Ik niet. En Northumberland... die dwingt eigenlijk bij haar af. Want nee... 13:24 Jij bent de koningin. Jij gaat dit land leiden. Samen met mijn zoon, die nu de koning wordt natuurlijk. Maar dat weigert ze. Dus het is niet helemaal de gewillige marionet die ze van haar hadden verwacht. Dus ze geeft hem alleen de titel van hertog ook, net als zijn vader. En Mary, ja, wat is er nu met haar gebeurd? Zij werd al op het sterfbed van Edward ontboden om afscheid te nemen van haar halfbroertje. Maar zij had ook wel een beetje door... wat Northumberland van plan was. 13:54 Zij zag al een beetje welke kant dat opging. Dus in plaats van dat ze de laatste keer op audiëntie kwam... was ze op haar paard gestapt... en was ze lineairek naar de stad uit gegaloppeerd... naar het oosten. Want daar had ze allemaal landerijen... en mensen die loyaal waren aan haar. En daar gaat ze naar een kasteeltje toe. In Suffolk. Waar ze allemaal mensen bij zich roept. Nee, maar jongens, ik ben volgens mij de koningin. Ik heb hier de wet van mijn vader, weten jullie nog wel. En het slimme wat ze daarbij doet... is dat ze zich daarbij niet beroept op het geloof. 14:25 Ze zegt niks over het katholicisme. Niks over het protestantisme. Ze maakt daar geen heilige oorlog van. Ze zegt gewoon... in de wet van mijn vader... de vorige grote koning... staat gewoon heel duidelijk wat het moet gaan worden. Dit is niet wat dat is. En iedereen denkt... nou ja, eigenlijk... heb je daar op zich wel een punt. Want mensen weten ook niet wie die Jane Grey is. Dat is een heel jong meisje. Mensen zijn ook bang dat als zij dan aan de macht komt... weer in een burgeroorlog komen in Engeland. Dat hebben ze net met de Rozeoorlogen een eeuw eerder gehad. 14:57 Er ligt nog best wel vers in het geheugen. Niemand zit daarop te wachten. En dus kiezen mensen de kant van Mary. 15:05 Dus zij zit in haar kasteel in Suffolk. En heeft al snel 15.000 man bij zich geroepen. Best wel een groot leger in deze tijd. En mensen in Londen weten ook welke kant het nu op gaat. Dus Northumberland verliest zijn macht. En ook de rest van de Privy Council. Die denkt van. Oh nee, dat was een grapje. 15:22 We zijn van Mary. 15:25 En zij lopen dus over naar Mary. En laten Jane Grey eigenlijk aan haar lot over. En zij zit in de koninklijke vertrek in de Tower of London. En dat wordt haar cel. 15:36 En zij heeft nooit ergens om gevraagd. 15:38 Zij heeft dus nooit ergens om gevraagd. Dat is echt heel erg lullig wat er met die Jane Grey gebeurt. Die eigenlijk hier niet op zat te wachten, zich gedwongen voelde. En nu eigenlijk de pineut is. 15:46 Een soort bananensplit aflevering nadat ik stil is geroepen. 15:52 En dus in augustus 1553 trekt Mary triomfantelijk Londen binnen. Wordt ze onthaald door een uitzinnigde menigte die heel blij is dat zij daar is. En alleen de hertog van de Tumberland komt direct op het schavot met een paar andere leiders volgens mij. Maar ze spaart... Jane Grey. En zelfs die Guilford Dudley, haar man. Jullie hadden hier geen rol in. Jullie waren maar pionnen van hogere machten. Ik snap het. Jullie worden wel onder huisarrest geplaatst. Maar... Ja, dus daarmee op zich wel klaar. 16:27 Maar... 16:29 En Arco, jij gaat hier zo meteen nog wat meer over vertellen. Er komt daar een soort gek staartje aan. Want Mary moet na de troonsverstijging natuurlijk gaan kijken... naar wie met wie ze wil gaan trouwen. Daarbij valt haar oog op Philips II van Spanje. Vijand der Nederlanden. En daarmee beginnen mensen in Engeland ineens zitten. Oh, we hebben jou net triomfantelijk onthaald in Londen. En nu ga je met een katholieke vorst. 16:52 Ja. 16:53 Wat moet er dan met ons protestanten hier in dit land gebeuren? En worden wij dan straks geregeerd vanuit Madrid door Philips? Want de man zat eigenlijk altijd boven de vrouw in deze tijd. Dat was niet helemaal de bedoeling. Dus komt er een opstand. Wyatt's Rebellion heet dat... 3000 rebellen trekken vanuit Kent richting Londen... en ze willen Mary af gaan zetten... en Elizabeth op de troon gaan krijgen. Wat natuurlijk ook onhandig is. Wat daarbij nog onhandiger is... is dat Henry Gray, de vader van Jane Gray... zich daar ook bij aansluit... 17:24 Deze opstand wordt keihard neergeslagen. Wordt ontdekt dat Henry Gray erbij betrokken was. En daarmee is het ook wel klaar voor Lady Jane Grey. En komt zij ook op het schaffel terecht. En wordt ze ook dus geëxfruteerd. Terwijl Mary dus eigenlijk tegen haar bloeddorstige reputatie in... eigenlijk haar nichtje had willen behoeden voor dit lot. Maar omdat haar vader dan... 17:50 in opstand komt, dan is het eigenlijk wel klaar. Dan wordt die familie te gevaarlijk. Hij wordt zijn soort persoon om wie de oppositie zich kan verenigen. En dat is natuurlijk niet helemaal de bedoeling. Dus ja, hier is al dat eerste barstje in haar imago zien we hier. 18:10 Mary Tudor heeft haar hele leven gewacht op dit moment. Ja. Edward VI, dood. De coalitie tegen haar, verslagen. En op 1 oktober 1553 wordt ze als Mary I gekroond tot koningin van Engeland. En dus de eerste vrouw ooit die het in haar eigen recht wordt. Ja. Daarvoor waren het natuurlijk ook koninginnen, maar dat waren dus de vrouwen van de koning. Mary is nu de baas. 18:38 In het Engels noemen ze dat zo mooi Queen Ragnant. 18:40 Ja, Queen Ragnant, ja. En ze is dan 37 jaar oud en ze is op een missie. Ze heeft eigenlijk haar hele leven allemaal vernederingen moeten slikken natuurlijk door wat haar vader had geflikt. En als speelbal inderdaad tussen de politieken en de katholieken, de protestanten en de katholieken. 18:58 En haar missie is Engeland terugbrengen naar het katholicisme. En dat is niet alleen politiek, maar ook heel persoonlijk en heel intens. Want haar moeder stierf natuurlijk voor het katholieke geloof, kunnen we wel zeggen. Haar eigen jeugd is vernietigd door de breuk met Rome door haar vader... En nu gaat ze dat allemaal rechtzetten. Ze handelt snel. Ze pakt de hoogste Angelikaanse leiders op. Alle hervormingswetten van Edward draait ze terug. Voert allemaal katholieke gebruik opnieuw in. 19:30 Dus het celibaat, de mis in het Latijn wordt er weer gesproken in de kerken. Heilige beelden, altaren in de kerken. En de ketterswetten worden opnieuw ingevoerd. Dus dat betekent dat als jij protestant bent en je weigert je te bekeren, of je komt openlijk voor je geloof uit, dan kun je dus op de leeftijd, op de brandstapel belanden. Maar zoals je al zei, Tom, en ze trouwt ook in 1554 met Philips de kin de tweede. 20:00 Nee, dat is dan nog niet de kin. 20:02 Hij heeft al een beetje dat happy verse kindje, komt er wel een beetje bij kijken. 20:07 En je zou kunnen zeggen de machtigste katholieke vorst van Europa. Het is wel duidelijk welke kant het op gaat qua geloof. En hij is dus inderdaad behoorlijk impopulair in Engeland. Ze willen die Spanjaard helemaal niet aan het hof. Want die Spanjaarden zijn al machtig genoeg natuurlijk in Europa. En Mary is heel erg verbijsterd over de protesten vanuit het parlement. Hoe bedoel je, jullie protesteerden tegen mij. Ik ben de koin in. 20:33 En dan wel na een paar maanden huwelijk lijkt ze zwanger te zijn. En het wordt in 1554 in het najaar ook aangekondigd. Maar goed, in de Tudertijd, op je 37 zwanger was ze al bijzonder. Maar haar buik groeit en ze krijgt last van ochtendmisselijkheid. Ze voelt beweging, zegt ze. De artsen bevestigen het beeld dat ze zwanger is. Heel Europa hoort van het nieuws. 20:59 En op 30 april 1555 kwam er ook geruchten dat ze bevallen zou zijn van een zoon. Er is helemaal geen baby. En die buik die krimpt weer. En ze wordt wekenlang niet gezien. Ze verdwijnt in haar vertrekken. En er is nooit een sprake geweest van een zwangerschap. Het is een schijnzwangerschap geweest. Maar Mary, wordt het later gezegd, ziet het als een teken van God. Het is een straf voor het feit dat ze niet streng genoeg is geweest voor de protestanten. 21:28 Oh. Ja. Oh. 21:30 En dan begint dus de terreur die voor haar voor eeuwig en ook nu dus Bloody Mary maakt. Tussen 1555 en 1558 worden meer dan 280 protestanten op de brandstapel levend verbrand. Mannen, vrouwen, bischoppen, maar ook gewoon arbeiders of boeren van het platteland, oud, jong. Het is zoals zeiden in Engeland, turn or burn. Dus bekeren of branden. 21:58 Ze hebben dit net de ene kant op gehad. Onder Hendrik de Achtste. En nu weer terug. 22:04 Turn up burn. 22:05 Dat is de eerste barbecue wet. Maar we hebben het over. Bloody Mary, oké. 22:12 De meesten sterven in Smithfield in Londen. Dat is een beetje het golgeplein... waar de publieke terechtstellingen plaatsvonden in Londen. En de beroemdste slachtoffer zijn de Oxford-martellaren... Dat zijn de bischop Hugh Latimer, bischop Nicholas Ridley en aarsbischop Thomas Cranmer. En hij had eigenlijk die hele Engelse reformatie vormgegeven, die Cranmer. En hij had dus ook geregeld dat het huwelijk tussen haar moeder en haar vader werd ontbonden. 22:39 Dus hij stond wel echt bovenaan de lijst. 22:42 Maar die Latimer en Ridley, de twee eerstgenoemden, worden op 16 oktober 1555... 22:48 verbrand. En dat verlaat buiten Balliol College in Oxford. Maar het hout is te nat, te groen, te vers. Dus het vuur wil niet goed branden. En Ridley, die huilt terwijl zijn benen staan in de fik, maar de rest wil maar niet branden. En Latimer, over laatste woorden gesproken, die zegt een van de beroemdste uitspraken in deze geschiedenis. Be of good comfort, Mr. Ridley, and play the man. We shall this day light such a candle by God's grace in England as I trust shall never be put out. Nou, Wat een mooie tekst als je in de fik staat. 23:19 Goeie Britse stiff upper lip. 23:21 Ja, nogal. Hot upper lip, maar dat maakt hem wel onsterfelijk. Dus dat was het waard hopelijk. En die Dan Cranmer, dus die aartsbischop van Canterbury, die ziet het allemaal gebeuren vanuit een toren en weet, ik ben binnenkort zelf aan de beurt natuurlijk. Maar Mary geeft hem nog de kans. Zoals hij publiekelijk zijn geloof afzweert. Maar dat is natuurlijk nog wat als de aardsbisschop. Hij heeft wel dingen ondertekend. Dat hij zijn geloof afzweert. 23:53 Maar op de dag zelf moet hij dat publiekelijk doen... en dan gooit hij zijn voorbereide tekst weg. En dan herroept hij al zijn recantaties, dus zijn geloofsafwijzing. Hij verklaart de paus de antichrist. En als ze hem aan de brandstapel binden, steekt hij zijn rechterhand... waarmee hij dus eerst had ondertekend dat hij afstand van het geloof... als eerste in het vuur en roept... This hand had offended. En hij houdt hem erin tot hij afgebrand is. En dan natuurlijk de rest van hem. 24:24 Ik vind het wel wonderlijk dat je dus... Het is eigenlijk een geloof dat nog zo jong is. Van een kerk die is ingesteld omdat een man wilde scheiden van zijn vrouw. 24:33 Ja, ik weet niet, deze geloven zullen wel eerder aan het protestantisme hun hart verpand hebben dan aan de koning. Maar ja, het is wel op een rare manier inderdaad. 24:42 Ja, het is wel een beetje een PR-stunt gone wrong en dan eindig je met je handje op de brandstapel. 24:47 Ja, maar niemand gelooft natuurlijk zo vurig als een bekeerling. Dat is natuurlijk wel het idee. Als je die keuze hebt gemaakt om je daar dan over te geven, dan is het anders wanneer je ermee bent opgevoed misschien. 24:58 Ja, het is een beetje hetzelfde als die mensen die nu in Paraga gaan wonen... omdat ze los willen voor de komende samenleving. Die zijn ook veel overtuigd van hun eigen gelijk... dan mensen die gewoon hier zijn gebleven. Ja, ja, oké. 25:07 Terug naar Mary. In 1557 gelooft ze opnieuw dat ze zwanger is. Haar man, Philips, is eigenlijk de hele tijd in Spanje. Dus hij is wel een keer langs geweest, maar het zou wel knap zijn. Maar ze reageert dus feitelijk in haar eentje, maar gezondheid gaat heel slecht. En het volk is haar ook zat. En het is opnieuw geen baby. En waarschijnlijk heeft ze juist een tumor... In ieder geval is ze ernstig ziek. Op 17 november 1558 sterft ze op haar 42e... in St. James Palace in Londen. 25:40 En op haar sterfbed vertelt ze de aanwezigen... dat ze engelen in de gedaante van kinderen ziet. Wat ze ook zegt... dat Calais altijd gegrift zal zijn in haar hart. Want Calais was de laatste Engelse bezitting... op het Europese Vaste Land. Dat was net daarvoor verloren. En dat nam ze heel persoonlijk. Dus ze sterft ook heel bitter van... En als haar man... Ik heb dit citaat in het Engels, hij zal het in het Spaans hebben gezegd. 26:13 Maar als Filip haar man, haar wedunaar, dus verneemt van haar dood, zegt hij... 26:20 Reasonable regret. 26:22 Ik voelde een gepaste teleurstelling. 26:27 Doorgaans reageren Spanjaarden emotioneeler op dit soort nieuws. 26:32 Hij draait zich dan ook om en hij vraagt haar halfzuster Elisabeth ten huwelijk. En die zegt, absolutely the fuck not. Niet letterlijk, maar dat gaat er natuurlijk niet van komen, Filip. Dat denk je zelf. Want Elisabeth staat al te dringen om koonin te worden eigenlijk... En ze draaien alles weer 180 graden om. De protestantse reformatie is weer terug. En alles waarvoor Mary heeft geleefd en al die andere mensen zijn gestorven... wordt in een paar jaar weer teniet gedaan. Ze wordt begraven in Westminster Abbey. En ze deelt later het graf met haar zus, haar halfzus. 27:05 En in het graf staat ook in het Latijn van twee zusters... slapen hier samen in hoop van wederopstanding. Ja... 27:16 Dat is Bloody Mary. 27:17 Maar ja, ze heeft dus 280 mensen, meer dan 280 mensen laten verbranden. Afschuwelijk. Maar even naar de context kijkend. Haar vader heeft tienduizenden mensen laten executeren. Haar zus, of halfzus Elisabeth, zou ook allemaal mensen laten doden. Overal in Europa is er vervolging en moord en doodslag. In Frankrijk hebben we nog de Bartholomeusnacht. 27:39 Ja, dat ging er nogal bloedig aan toe... 27:41 En dan vind ik het toch weer die misogene geschiedschrijving... dat een vrouw dan weer als Bloody Mary door het leven... Ik bedoel, hij is toch ook niet. Hatende Henrik of... 27:51 Als ze een man was geweest, dan had ze gewoon Mary de Grote gegeven. Ja, precies. 27:54 De standvastige of zo. 27:56 Ja, precies. 27:57 En het geloof speelt natuurlijk ook echt wel een rol. Ik wil niet zeggen dat het... Dat vrouw Haat hier geen rol bij speelt. Zeker speelt dat een rol. Maar dat het natuurlijk ook is dat het katholicisme verliest de strijd. 28:06 De geschiedschrijving wordt geschreven door de protestanten. 28:09 En dus zijn het die protestanten die achteraf terugkijken. En hun martelaren daar op de brandstapel zien. En alle doden tijdens Hendricks heerschappij en tijdens Elisabeth de heerschappij. Dat zijn ketters die een goed einde hebben gekregen. Zoals het woord. Die verdienden het. Dat is natuurlijk ook hoe krom die geschiedschrijving dan is. 28:26 En als eerste stak ze met haar kroon zo door het glazen plafond natuurlijk. Als eerste echte koningin. En wil je nog even heel kort wat weten hoe het nou zit met die cocktail? Ja. Want ja, je hebt dus het drankje met wodka, tomaatsap, tobasco en tegenwoordig bleekselderij. Die is erin geland. Het heeft helaas niks met haar te maken. Maar het is in ieder geval te traceren naar Harry's New York Bar in Parijs in de jaren twintig. Koningse cocktailbar. Wat zeg je? Iconische cocktailbar. Want daar werkte Fernand Petiot. En hij experimenteert met wodka. 28:57 Want heel veel Russen hebben dat meegenomen na de Russische revolutie. En hij gooit de tomatensap bij. En ja, dat is rood. En iedereen vindt het verrassend lekker. En in 1934, als de prohibition, de drooglegging in Amerika voorbij is... verhuist Petiot naar de King Cole Bar van het St. Regis Hotel in New York. En dan neemt ze een recept mee. En dan komt er dus Worcestershire sauce, tabasco, citroen, zout en peper bij. Nog steeds geen bleekseldraai. En het hotel vindt het... Hij noemt het dan al Bloody Mary, maar het hotel vindt het niet chic. 29:28 Dus ze noemen het The Red Snapper. Saai. Maar er is ook een comiek, George Jessel, die het drankje claimt te hebben uitgevonden... toen hij in 1927 in Palm Beach een vriendin van hem het over haar witte jurk heen gooide. 29:42 Now you can call me Bloody Mary, George. 29:45 Maar wie gelijk heeft weten we niet zeker. Maar het is natuurlijk wel op een gegeven moment... is het gefuseerd met haar bijnaam. Maar er is gewoon geen directe link. Maar neem het als feitje voor op feest en partij... vooral het wodkaverhaal naar Parijs mee. 30:02 Zeker. 30:03 Dit was Grote Namen van de makers van Alle Geschiedenis Ooit. Wil je het ook een keertje over jouw favoriete grote drankje hebben? Stuur dan een mail naar post.allegeschiedenisooit.nl Wil je doorluisteren? Vandaag hebben we het bij Alle Geschiedenis Ooit op Polymo over 40 jaar Graceland van Paul Simon. Ons artwork is van Esther Linken en de muziek van Cloak. Dit was Grote Namen. Tot in de geschiedenis! 30:30 Dit zijn eigenlijk meerdere verhalen van hoe hij aan dit cassettebandje komt. Maar dit vond ik de meest plausibele. Een vriend van hem dat cassettebandje aan hem geeft. Of een vriend van een vriend van een vriend. En dat cassettebandje draait heel vaak op de ritten richting Montauk. En dat is een cassettebandje. En daar staat alleen maar op. Accordeon Jive Hits Vol. 2. 30:49 En na een paar weken denkt Paul Simon, dit is echt mijn lievelingsband. Ik draai dit alleen maar, maar wat is het? Dus hij vraagt in de platenmaatschappij, vertel me, wat is dit voor muziek? En die komen er dus achter. Het is Zuid-Afrikaanse muziek. 31:03 Geen Shazam toen er nog naar teken. 31:04 Nee, je moet er maar via via achterkomen. En dat zet bij Paul Simon iets in werking, waardoor hij veel meer... Hij gaat allemaal LP's kopen van Zuid-Afrikaanse bands en zo. En hij raakt helemaal in de ban van die muziek. En denk dan, ik wil eigenlijk muziek gaan maken. Ik wil dit soort muziek gaan maken. De platenmaatschappij zegt, dat is prima. Dan regelen we gewoon in New York een paar sessiemuzikanten. Die kunnen dit wel naspelen. En dan kun jij lekker Zuid-Afrikaanse muziek maken. No, no, no, zegt Paul Simon. Dat wil ik niet. 31:30 Hij wil niet de knor wereldgerecht versie. Nee. 31:34 Dat is echt een hele goede samenvatting. Echt heel goed. Hij wil de real deal. Hij zegt, ik wil naar Zuid-Afrika. En ik wil daar met deze bands muziek maken. Maar daar zit wel een kink in de kabel. En dat is deel twee van dit verhaal.